Կրթական ծրագիր՝
Տարրական մանկավարժություն և մեթոդիկա
Կրթական մակարդակը՝
Բակալավր
Ծրագրի ուստարին՝
2023/2024
Ուսուցման ձևը՝
Հեռակա
Կրեդիտ՝
6
Թվանիշ՝
0302/Բ 06
2
10/10/0
5 ժամ/շաբ.
Եզրափակիչ գնահատումով դասընթաց
Դասընթացի ընդհանուր նկարագիր
ներկայացնել ժամանակակից հայերենի ձևաբանական համակարգը`
քննության առնելով գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի որոշման հիմունքները,
քերականական կարգերը, ուսուցանել տեսական գիտելիքների գործնական կիրառությունը:
քննության առնելով գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի որոշման հիմունքները,
քերականական կարգերը, ուսուցանել տեսական գիտելիքների գործնական կիրառությունը:
Դասընթացի նպատակ
ներկայացնել ժամանակակից հայերենի ձևաբանական համակարգը`
քննության առնելով գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի որոշման հիմունքները,
քերականական կարգերը, ուսուցանել տեսական գիտելիքների գործնական կիրառությունը:
քննության առնելով գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի որոշման հիմունքները,
քերականական կարգերը, ուսուցանել տեսական գիտելիքների գործնական կիրառությունը:
Կրթական վերջնարդյունքներ
ա. մասնագիտական գիտելիք և իմացություն
1. Նկարագրելու և մեկնաբանելու ձևաբանության ուսումնասիրության առարկան և նրա խնդիրները,
վերարտադրելու քերականական կարգերի էությունը և դրանց տարբերակման չափանիշները, բացատրելու
62
քերականական իմաստների և ձևերի փոխհարաբերությունները:
2. Թվարկելու խոսքի մասերի դասակարգման հիմունքները, գոյական, ածական, թվական
խոսքիմաստային խմբերըֈ
3. Քննարկելու և խմբավորելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերն իրենց քերականական
կարգերով:
4. Լուսաբանելու գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի քերականական
առանձնահատկությունները, բացատրելու դրանց դերը և կիրառական յուրահատկությունները:
5. Բացատրելու և վերլուծելու բառաձևերում ձևույթների արտահայտած քերականական
նշանակությունները։
բ. գործնական մասնագիտական կարողություններ
1. Զանազանելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերի քերականական
առանձնահատկությունները:
2. Ընդհանրացնելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերի տարբեր խմբերն իրենց
առանձնահատկություններով և նշանակությամբ:
3. Տեքստում հակադրելու և զանազանելու խոսքի մասերն իրենց քերականական հատկանիշներով:
4. Գործնականում հակադրելու, ընդհանրացնելու և մեկնաբանելու կապ, շաղկապ, վերաբերական,
ձայնարկություն խոսքի մասերին վերաբերող յուրահատկությունները:
5. Զանազանելու նյութական խոսքի մասերին հատուկ քերականական առանձնահատկությունները և
դրանք կիրառելու գործնականումֈ
6. Հակադրելու, ընդհանրացնելու և մեկնաբանելու խոսքի մասերին հատուկ քերականական
առանձնահատկությունները:
7. Գործնականում կիրառելու նյութական խոսքի մասերին վերաբերող տեսական գիտելիքները և
մեկնաբանելու դրանքֈ
գ. ընդհանրական /փոխանցելի կարողություններ
1. Կարևորելու ուշադիր և կենտրոնացված աշխատանքըֈ
2. Աշխատելու թիմում
1. Նկարագրելու և մեկնաբանելու ձևաբանության ուսումնասիրության առարկան և նրա խնդիրները,
վերարտադրելու քերականական կարգերի էությունը և դրանց տարբերակման չափանիշները, բացատրելու
62
քերականական իմաստների և ձևերի փոխհարաբերությունները:
2. Թվարկելու խոսքի մասերի դասակարգման հիմունքները, գոյական, ածական, թվական
խոսքիմաստային խմբերըֈ
3. Քննարկելու և խմբավորելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերն իրենց քերականական
կարգերով:
4. Լուսաբանելու գոյական, ածական, թվական, բայ, մակբայ խոսքի մասերի քերականական
առանձնահատկությունները, բացատրելու դրանց դերը և կիրառական յուրահատկությունները:
5. Բացատրելու և վերլուծելու բառաձևերում ձևույթների արտահայտած քերականական
նշանակությունները։
բ. գործնական մասնագիտական կարողություններ
1. Զանազանելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերի քերականական
առանձնահատկությունները:
2. Ընդհանրացնելու գոյական, ածական, թվական խոսքի մասերի տարբեր խմբերն իրենց
առանձնահատկություններով և նշանակությամբ:
3. Տեքստում հակադրելու և զանազանելու խոսքի մասերն իրենց քերականական հատկանիշներով:
4. Գործնականում հակադրելու, ընդհանրացնելու և մեկնաբանելու կապ, շաղկապ, վերաբերական,
ձայնարկություն խոսքի մասերին վերաբերող յուրահատկությունները:
5. Զանազանելու նյութական խոսքի մասերին հատուկ քերականական առանձնահատկությունները և
դրանք կիրառելու գործնականումֈ
6. Հակադրելու, ընդհանրացնելու և մեկնաբանելու խոսքի մասերին հատուկ քերականական
առանձնահատկությունները:
7. Գործնականում կիրառելու նյութական խոսքի մասերին վերաբերող տեսական գիտելիքները և
մեկնաբանելու դրանքֈ
գ. ընդհանրական /փոխանցելի կարողություններ
1. Կարևորելու ուշադիր և կենտրոնացված աշխատանքըֈ
2. Աշխատելու թիմում
Դասավանդման և ուսումնառության ձևերն ու մեթոդները
1. դասախոսություն
2. խոսքային կամ բանավոր մեթոդ
3. բացատրական մեթոդ
4. համագործակցային աշխատանք
5. տեսասահիկների գործածություն թեմաների ուսուցման ընթացքում
6. մտագրոհ
7. ռեֆերատներ:
2. խոսքային կամ բանավոր մեթոդ
3. բացատրական մեթոդ
4. համագործակցային աշխատանք
5. տեսասահիկների գործածություն թեմաների ուսուցման ընթացքում
6. մտագրոհ
7. ռեֆերատներ:
Գնահատման մեթոդները ու չափանիշները
1-ին ընթացիկ քննություն բանավոր հարցում. առավելագույնը 4 միավոր:
2-րդ ընթացիկ քննություն բանավոր հարցում. առավելագույնը 4 միավոր:
Ինքնուրույն աշխատանք. տարբեր առաջադրանքներ՝ առավելագույնը 4 միավոր:
Եզրափակիչ քննություն. առավելագույնը 8 միավոր:
2-րդ ընթացիկ քննություն բանավոր հարցում. առավելագույնը 4 միավոր:
Ինքնուրույն աշխատանք. տարբեր առաջադրանքներ՝ առավելագույնը 4 միավոր:
Եզրափակիչ քննություն. առավելագույնը 8 միավոր:
Դասընթացի հիմնական բաժիններ
Ներածություն. Ժամանակակից հայոց լեզվի ձևաբանության ուսումնասիրության առարկան:
Քերականական կարգեր: Թեմա 1. Խոսքի մասերը ժամանակակից հայերենում, դրանց որոշման
հիմունքները: Փոխանունություն: Թեմա 2. Գոյական. քերականական կարգերը (թվի, հոլովի, առկայացման,
անձի և ոչ անձի), իմաստային-քերականական խմբերը: Թեմա 3. Ածական. տեսակները և նրանց
հատկանիշները: Թեմա 4. Թվական. տեսակները, կազմությունը: Թեմա 5. Դերանուն. տեսակները և դրանց
քերականական հատկանիշները: Թեմա 6. Բայ. կազմությունը, տեսակները, քերականական կարգերը`
դեմք, թիվ, ժամանակ, եղանակ, սեռ, կերպ: Թեմա7 . Մակբայ. տեսակները և կազմությունը: Թեմա 8. Կապ.
տեսակները, դասակարգման սկզբունքները, հոլովառությունը: Շաղկապ. տեսակները: Թեմա 9.
Վերաբերական. տեսակները: Ձայնարկություն. Տեսակները:
Քերականական կարգեր: Թեմա 1. Խոսքի մասերը ժամանակակից հայերենում, դրանց որոշման
հիմունքները: Փոխանունություն: Թեմա 2. Գոյական. քերականական կարգերը (թվի, հոլովի, առկայացման,
անձի և ոչ անձի), իմաստային-քերականական խմբերը: Թեմա 3. Ածական. տեսակները և նրանց
հատկանիշները: Թեմա 4. Թվական. տեսակները, կազմությունը: Թեմա 5. Դերանուն. տեսակները և դրանց
քերականական հատկանիշները: Թեմա 6. Բայ. կազմությունը, տեսակները, քերականական կարգերը`
դեմք, թիվ, ժամանակ, եղանակ, սեռ, կերպ: Թեմա7 . Մակբայ. տեսակները և կազմությունը: Թեմա 8. Կապ.
տեսակները, դասակարգման սկզբունքները, հոլովառությունը: Շաղկապ. տեսակները: Թեմա 9.
Վերաբերական. տեսակները: Ձայնարկություն. Տեսակները:
Հիմնական գրականության ցանկ.
- Աբրահամյան Ս., Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Եր.,1969:
- Աբեղյան Մ., Հայոց լեզվի տեսություն, Եր., 1965:
- Աբրահամյան Ս., Պառնասյան Ն., Օհանյան Հ., Ժամանակակից հայոց լեզու, 1974:
- Ասատրյան Մ., Ժամանակակից հայոց լեզու. ձևաբանություն, Եր., 1983:
- Ասատրյան Մ., Ժամանակակից հայոց լեզվի ձևաբանության հարցեր, Ա, Բ, Գ, Եր., 1970,1973,1977: